Bij de oosterburen is alles goedkoper

Nederlanders doen het in Duitsland. Duitsers in Polen. Zweden pakken de ferry naar Estland. Oostenrijkers gaan naar Hongarije. En Slowaken naar Oekraïne. Goedkoop inkopen doen bij de oosterburen is een populair tijdverdrijf zelfs aan de buitenste buitengrenzen van de EU

De parkeerplaats in het Slowaakse grensdorpje Velke Slemence is niet voor niets altijd bomvol. Voor vijftig cent krijg je een plekje aangewezen door een vriendelijke vrouw aan de poort. ‘Komt u helemaal uit Duitsland om boodschappen te doen?’, vraagt ze kijkend naar het Berlijnse nummerbord.

Duitsers zie je inderdaad niet veel op de parkeerplaats. Het gros van de auto’s komt uit Slowakije, maar er zijn ook veel bezoekers uit Hongarije en Polen. Her en der staat zelfs een verdwaalde Brit. Het doel van al die mensen wordt snel duidelijk als je richting de grens met Oekraïne loopt. Mensen komen zwaar bezweet van de andere kant met enorme tassen vol met speelgoed, kleding, schoenen, parfum en natuurlijk drank en sigaretten die in Oekraïne maar €0,85 kosten per pakje.

De grensovergang naar Oekraïne, Foto MK

Dit artikel is eerder verschenen in Het Financieele Dagblad van 22 juli

Een echtpaar uit Polen vertelt dat zij hier voor hun boodschappen minder dan de helft betalen dan thuis. Het enige wat lastiger verkrijgbaar is, is benzine. Ook die is spotgoedkoop in Oekraïne, waar ze het woord klimaatverdrag nog niet kennen. Minder dan één euro betaal je voor een litertje super. Daarvoor moet je alleen wel met de auto de grens over en dat is veel tijdrovender dan te voet. Velke Slemence en het Oekraïense buurdorp Mali Selmentsi hebben zich namelijk gespecialiseerd op het voetgangersverkeer.

Vanaf de parkeerplaats is het ongeveer 100 meter lopen naar de grensovergang, waar met grote letters staat dat je maximaal €10.000 mag meenemen. Na drie verschillende paspoortchecks, en een Oekraïense stempel, sta je aan de andere kant van de grens op een kleine weg dwars door het dorp met links en rechts allemaal kleine boetiekjes. De een verkoopt Gucci-tassen en Nike’s, de ander T-shirts en Chanel-parfum. Er is zelfs een winkel met bruidsjurken in het 200 inwoners tellende Mali Selmentsi.

Parkeerplaats bij Oekraïense grens, Foto MK

Donkere tijden

De dorpsbewoners van Mali Selmentsi zijn uiteraard blij met de grensovergang en de bijbehorende toeristen, maar ook bij de buren in Velke Slemence zijn ze gelukkig. De open grenzen hebben namelijk een einde gemaakt aan een lange, donkere periode.

Vooral de 20ste eeuw was niet bepaald vriendelijk voor de twee buurdorpen, die ooit één waren. Tot 1919 behoorden ze gezamenlijk tot het keizerrijk Oostenrijk-Hongarije. Na de Eerste Wereldoorlog werden ze Tsjecho-Slowaaks. In 1938 kregen de Hongaren het er voor het zeggen en na de Tweede Wereldoorlog besloten de Russen het dorp te splitsen in een Tsjecho-Slowaaks en Sovjet-deel.

Voor veel families en vrienden brak daarmee een lange periode van scheiding aan. Ook al waren Tsjecho-Slowakije en de Sovjet-Unie twee communistische staten, de grens zat hier potdicht, wat ook nog te zien is aan de wachttoren midden in het dorp. Pas sinds 1991, toen Oekraïne onafhankelijk werd, is de situatie langzaam maar zeker ten goede gekeerd, en bloeit de regionale economie op dankzij handel.

Op weg naar de Polenmarkt van vanuit Berlin Marzahn, Foto MK

Polenmarkt

Een kilometer of 850 naar het noordoosten kennen ze dat gevoel ook. Hier was het de Oder die tot 1990 een zware barrière vormde tussen de DDR en Polen. Zelfs begin jaren negentig was het nog niet heel eenvoudig om de rivier over te steken. Daar kwam nog bij dat de Duitsers en Polen elkaar niet zo mochten.

Op de Polenmarkt van Hohenwutzen valt daar tegenwoordig niets meer van te merken. Terwijl in Velke Slemence per maand een paar duizend bezoekers komen, zijn dat er op de Polenmarkt 100.000, vertelt woordvoerder Nicolas Gesch. En dat is alleen nog maar Hohenwutzen, want er zijn langs de grens meer toeristenmarkten gericht op Duitsers. Hohenwutzen is wel de grootste.

Veel sigaretten op de Polenmarkt, Foto MK

De Polenmarkt is gesitueerd in en om een voormalige papierfabriek in het Poolse dorp Osinów Dolny. Vooral bij de wat armere Berlijners is de markt populair, vertelt Gesch. ‘Ze komen hoofdzakelijk voor sigaretten, voedingsmiddelen, kleding, een bezoekje aan de kapper en een restaurantbezoek. En wie met de auto komt, tankt natuurlijk ook zijn auto vol plus jerrycan, want met €1,20 voor een liter benzine is het hier een stuk goedkoper dan aan de overkant van de rivier in Duitsland.’

Ongeveer 80% van de bezoekers komt volgens Gesch met de auto. De overige 20% neemt de bus. Voor een tientje kun je drie keer per dag heen en weer vanuit Berlijn. Verzamelpunt is de enigszins troosteloze bushalte aan de Allee der Kosmonauten, midden tussen de woonkazernes van Marzahn, de grootste en armste buurt van Berlijn.

Lichte wapens zijn eveneens te koop, Foto MK

Veel mensen, zoals de gepensioneerde Maria, gaan regelmatig naar de markt. ‘Voor een slof sigaretten betaal ik daar minder dan €30, wat zo’n ritje al snel de moeite waard maakt.’ Maar de Polenmarkt laat zich niet reduceren tot alleen drank en tabak. Het is echt een uitje voor het hele gezin, vertelt een echtpaar met kind, dat net een gigantische groene plastic Alien heeft gekocht voor in de kinderkamer.

Aan plastic beelden van tuinkabouters tot levensgrote gorilla’s is in ieder geval geen gebrek op de markt, net zo min als aan typische marktproducten zoals groente en fruit, kleding en (tuin)gereedschappen. Opvallend is verder het grote aantal winkels met diervoeding en wapens, van messen tot luchtbuksen. Blijkbaar is dat allemaal makkelijk mee te nemen over de grens. Een van de verkopers waarschuwt wel voor het kopen van vuurwerk in het verkeerde jaargetijde. ‘Eind van het jaar kun je dat beter niet doen, dan controleert de Duitse politie namelijk extra, en dat kan duur worden.’

Aliens voor in de tuin, Foto MK

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s