China katapulteert zichzelf de moderne wereld in

China is intrigerend, een beetje beangstigend, cultureel overweldigend en economisch beresterk. Een kort reisverslag van Hongkong over Macau, Kanton, Jangshuo, Guilin, Guiyang, Anshun, Chengdu, Leshan/Emeishan Panzhihua. Lijiang, Tiger Leaping Gorge, Dali naar Kunming.

Het kleine meisje glundert. Kijkt ons aan alsof we van Mars komen, wat ook niet zo verwonderlijk is, want we hebben al dagen geen blanken meer gezien. Haar vader wil dolgraag dat we met haar op de foto gaan. Drie Nederlanders in deze uithoek, dat zie je niet zo vaak. Een buitenkansje. Als dank maakt hij een grote buiging en douwt ons een sigaret in de hand.

Het is de soort van ontmoeting die je misschien verwacht in Papoea Nieuw-Guinea, de oerwouden van Kameroen, of een andere uithoek ver van de bewoonde wereld. Maar toch niet in een stad van een miljoen inwoners. En toch is dat wel zo. Het is in de stationshal van Guiyang, een middelgrote stad in het Zuidoosten van China.

From station to station

Het is een van de dingen waar je je als Europese toerist op moet instellen als je naar China gaat. Het komt elke dag wel een paar keer voor dat er gevraagd wordt om een foto. De ene keer met een kind, de andere keer met een monnik. Europeanen zijn hier even zeldzaam als panda’s in de natuur.

Vervelend is het overigens niet, want de Chinezen spreken weliswaar geen woord Engels, op het gebied van de vriendelijkheid en behulpzaamheid hoeven ze zich voor niemand te schamen. En dat geldt evenmin voor hun welvaart.

Geen paardenwagens maar Jaguars

Het zuidwesten staat bekend als een van de armste delen van China. Wat past daarbij? Boerderijen van leem en stro, stinkende auto’s, paardenwagens, bedelaars en grijze stede. Vergeet het maar. Integendeel steden als Guiyang, Kunming, Chengdu en Kanton (Guangzhou) zijn in veel opzichten moderner dan Europese steden. De metro in Kanton, Chengdu en Kunming is om door een ringetje te halen zo mooi en efficiënt. De zakelijke centra laten Amsterdam en Rotterdam er bleekjes uitzien. De lichtshow op de kantoortorens van Kanton en Kunming is zo flitsend dat je er duizelig van wordt. En zelfs met de luchtvervuiling is het helemaal niet zo slecht gesteld.

De grootste vervuilers zijn zoals je zou verwachten de auto’s, vaak van Duitse of Japanse makelij. Maar denk niet dat dat oude wrakken zijn. Tweedehandsjes uit het Avondland. Niks daarvan. De meeste taxi’s zijn gloednieuwe Volkswagens en verder wordt het straatbeeld gedomineerd door de nieuwste modellen van Audi, Mercedes, BMW, Toyota, Hyundai en Jaguar. En ja, er rijden meer elektrische auto’s rond dan in Europa.

Elke stad heeft zijn eigen lichtshow

Ook op het gebied van mobiele telefonie blijven de Chinezen niet achter. Sterker, ze liggen voor, en niet alleen in positieve zin, want de Chinezen zijn nog meer verslaafd aan hun mobieltje dan Europeanen. Het meest krankzinnige voorbeeld is de metro van Kanton, waar honderden mensen tegelijk aan het appen zijn. Voorovergebogen naar hun schermpje kijkend. Zelfs als de metro stopt en er moet worden uitgestapt, gaat de blik niet van het scherm.

Het heilige mobieltje

De Chinezen zijn compleet in de ban van de telefoon. En daarbij worden ze – als je het negatief wilt zien – aangestuurd door internetgiganten met hele andere namen dan bij ons. Geen manipulatie door Google, Facebook, Amazon of Twitter, want die zijn verboden. In China zijn het bedrijven als Tencent (WeChat, QQ) en Alibaba die aan de touwtjes trekken. En over hun schouder kijkt de overheid altijd mee. Dat geldt voor mobiel net zo goed als TV, want even een leuke Amerikaanse Hollywood film kijken kan, maar niet zonder censuur.

Het mobieltje is nooit ver weg

China komt wat dat betreft dicht in de buurt van de maatschappij zoals George Orwell die schets in zijn boek 1984. Een maatschappij met een bijna ziekelijke controlezucht van de overheid. Zelfs als je met de bus of metro wilt, moet je eerst langs tientallen camera’s, scanners en politieposten. Trein- en buskaartjes naar een andere stad zijn alleen verkrijgbaar met een legitimatiebewijs.

Feit is, de overheid heeft de instrumenten om altijd te weten waar je bent. Ook de auto is daarop geen uitzondering, want in elke stad hangen honderden fotocamera’s. Of ze die beelden vervolgens ook benutten is nog een tweede. De Chinezen lijken er in ieder geval ook een sport van te maken de overheid in het ootje te nemen. Vooral het transfereren van geld naar buitenlandse rekeningen en vastgoed, schijnt populair te zijn, want het geld moet toch rollen en in China is het hebben van (veel) particulier bezit (met name huizen) nog altijd lastig.

Kapitalistisch en totalitair

Je zou kunnen zeggen dat China momenteel ook het belangrijkste voorbeeld is van een kapitalistisch land met een autoritaire of zelfs totalitaire staat. Ze zijn op dat vlak overigens zeker niet de enige. In Afrika en Azië barst het ervan, en zelfs in de EU hebben we landen als Polen en Hongarije, die hardop zeggen te streven naar een “niet-liberale democratie”.

Je kunt daarover zeggen wat je wil, maar het kan economisch wel succesvol zijn. Kijk naar China, maar ook naar bijvoorbeeld Zuid-Korea dat ook met een centraal geleide industriepolitiek erin is geslaagd te veranderen van een van de armste landen ter wereld in een van de rijkste en modernste. Dat dit gepaard ging met een flinke dosis corruptie is inmiddels ook bekend. Onlangs werd nog de Zuid-Koreaanse ex-president Park Geung-Hye veroordeelt tot 24 jaar gevangenisstraf.

Minder criminaliteit en meer daadkracht

De bewakingsstaat is China niet overal gelijk. Hoe verder je naar het zuidwesten gaat, des te minder wordt het. Gevoeld althans. Dat heeft waarschijnlijk te maken met het feit dat hier veel minderheden wonen die enige onafhankelijkheid van Peking wordt toegestaan.

Het alziend oog van de Chinese overheid heeft ook zo zijn voordelen. Criminaliteit is bijvoorbeeld zo goed als afwezig. En eindeloze discussies over of en waar een treinlijn gebouwd wordt, hebben ze in China bijvoorbeeld niet. Raadgevende referenda, onbestaanbaar. Als vadertje staat zegt dat er een nieuwe Zijderoute moet komen, dan komt hij er.

De fiets is zeker nog niet verdwenen uit het straatbeeld. Het zijn bijna allemaal leenfietsen

Het is niet zo dat de natuur daarbij altijd aan het laatste eind trekt. De Chinese overheid heeft wel degelijk oog voor de natuur en het belang daarvan voor het welzijn, maar economie komt wel op de eerste plaats. Veel geld verdienen is voor de meeste Chinezen toch het primaire doel in het leven. Het is werken, werken, werken en af en toe een beetje vrije tijd.

De grote Boeddha van Leshan

De vier boeddhistische bewakersgoden

En een beetje seks

In die vrije tijd is er overigens genoeg te doen in het zuidwesten van China. Fantastische natuurparken, watervallen, oude steden en heel veel tempels. Hoogtepunten zijn er velen: de prachtige oude centra van Lijiang en Dali, De heuvels rond Jangshuo, de Hangguoshu watervallen bij Anshun, De panda’s in Chengdu, het Longmen park bij Kunming, de kaartspelers en dansers in Guiyang en het klauteren door de Tiger Leaping Gorge. Maar als er een ding écht niet gemist mag worden dan is het Leshan en het nabijgelegen Emeishan.

De skyline van Kunming

Emeishan is een heilige berg waar je op de top over de wolken kan kijken. Een beetje toeristisch dat wel, maar niet voor niets,want het uitzicht en de belevenis is magnifiek. Dat geldt nog meer voor Leshan, waar een waar wereldwonder is uitgehakt in de bergen met beelden in grotten zo hoog als de Euromast en een injectie boeddhistische cultuur waar je duizelig van wordt.

Bij het mahjong op tafels die de steentjes elektrisch schudden, wordt vaak stiekem gegokt. Mag niet, wel leuk

Wat daarmee bereikt kan worden, is soms indrukwekkend zoals de nieuwe combinatie van bruggen en tunnels die er momenteel gebouwd wordt tussen Hongkong en Zhuhai. 50 kilometer hoogstaande ingenieurskunst. Maar soms is het ook schokkend. Zo rij je in de trein van Zhuhai/Macau naar Kanton 130 kilometer langs een grote bouwput. Grote graafmachines trekken het land vlak. Geen boom staat nog op zijn plaats. Alles is nieuw van de strakke wegen over het bruine zand tot de grijze woontorens en de eenvormige stations. Zelfs de honderden viskwekerijen zijn georkestreerd. In dit stukje China zal geen Nederlander willen wonen.

Nacht over Lijiang

Betoverend in Jangshuo

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s