Ook de Nederlandse expat-ceo demonstreert mee in Roemenië

In Roemenië wordt al een maand lang fel geprotesteerd tegen de geniepige politiek van de sociaal-democratische regering onder leiding van Sorin Grindeanu. Zelfs Nederlandse ondernemers deden mee bij de protesten die begin februari hun voorlopige hoogtepunt vonden.

Dit artikel verscheen eerder in een iets andere vorm in Het Financieele Dagblad van zaterdag 11 februari.

‘Hoti, hoti’, roepen de pakweg achtduizend demonstranten op het Piata Victoriei in Boekarest, ofwel ‘dieven, dieven’. Kort erop volgt de volgende slogan ‘Demisia, demisia’: ‘Neem ontslag, neem ontslag!’.

Het is ijskoud op het plein voor het regeringsgebouw, maar de woede is zo groot dat toch ook deze avond weer duizenden mensen op de been zijn gekomen. ‘Deze regering bestaat uit louter mensen die liegen en bedriegen’, zegt Mihai, een van de demonstranten. ‘Ons primaire doel is nooit meer een noodwet zoals anderhalve week geleden. Maar het liefst zien we deze regering natuurlijk helemaal vertrekken.’

Victorieplein

Mihai doelt op een noodwet die de regering eind januari probeerde door te drukken, laat in de avond, zonder enige parlementaire discussie. Met die wet zou het veel moeilijker zijn geworden om politici te veroordelen voor corruptie. Fraude onder 45.000 euro zou niet langer strafbaar zijn. Die ‘Nacht und Nebel’ actie lokte de grootste protestacties uit sinds de val van Ceaucescu 27 jaar geleden.

Met honderdduizenden gingen de Roemenen de afgelopen twee weken de straat op met als hoogtepunt de grote landelijke actie zondag 5 februari en Andre, een jonge man dik ingepakt vanwege de snijdende kou, zegt dat hij er elke dag bij was.

Hij zou het liefst nieuwe verkiezingen willen, maar hij beseft zich dat dit onwaarschijnlijk is omdat de laatste verkiezingen nog maar anderhalve maand geleden waren. ‘De regering heeft de noodwet nu weliswaar ingetrokken, maar dat zegt nog niets over de toekomst. Ik vertrouw deze regering niet meer’.

Demo op Piata Victoriei, Foto MK

Demo donderdag 9 februari op Piata Victoriei, Foto MK

Het meeste hoop heeft hij nog op een technocratische regering, bestaande uit mensen van buiten de politiek, vergelijkbaar met de laatste regering onder leiding van Dacian Ciolos. ‘Ideaal was dat niet, omdat het land stil stond, maar Ciolos was in ieder geval niet corrupt.’

Het woord corruptie komt telkens terug op het plein. Florin vergelijkt de Roemeense politiek met de maffia. ‘Corruptie is alom vertegenwoordigd, van politieagenten tot artsen, rechters en politici. Wie tot de familie behoort kan een overheidsbaantje krijgen en daarna opklimmen in de rangen. Kwaliteiten zijn minder belangrijk dan connecties.’

Maffia

Veel vertrouwen in de sociaaldemocratische PSD die bij de verkiezingen in december bijna 46% van de stemmen haalde, heeft Oprea Mariana al helemaal niet. Zij heeft daar een persoonlijke reden voor. Zij was een van de slachtoffers van de grote brand ongeveer anderhalf jaar geleden in de Roemeense nachtclub Colectiv.

64 mensen stierven bij de brand, wat grotendeels te wijten was aan slechte veiligheidsmaatregelen en gesjoemel met vergunningen tegen betaling. Het drama leidde toen ook al tot grote protesten tegen de politieke elite en het vertrek van premier Victor Ponta, de laatste PSD-premier.

Oprea draagt zichtbaar de gevolgen van de brand. Aan de linkerhand mist ze meerdere vingers. Beide armen zijn verbrand. Samen met Florin Badita probeert ze vanuit een kelder al enige tijd het verzet te organiseren tegen de in hun ogen door en door rotte politiek. Florin heeft daarvoor een speciale facebook-pagina geopend onder de naam ‘Undoprotestez’.

‘Wij laten niet langer over ons heenlopen’, zegt Florin strijdlustig. Hij hoopt dat de mensen blijven komen naar de demonstraties, ook nu de noodwet voorlopig van tafel is, ‘want we moeten de druk hoog houden’.

Celstraf

Hij legt uit dat de kans groot is dat de regering onder leiding van Sorin Grindeanu de wet uiteindelijk toch nog via een omweg probeert in te voeren. De reden daarvoor is dat de partijleider van de PSD, Liviu Dragnea, op het moment vervolgd wordt door justitie. Het zou zijn tweede veroordeling kunnen worden, wat celstraf betekent. ‘Dat willen ze natuurlijk proberen te voorkomen.’

‘Iedereen is op het moment paranoia over wat er als volgende op ons afkomt’, zegt Matilde Marin, die ook onderdeel uitmaakt van de protestbeweging van Florin. Een van de weinige mensen waar zij vertrouwen in heeft, is de speciaal voor corruptiezaken aangestelde officier van justitie Laura Kodruti Kövesi die al honderden politici, beambten en andere mensen achter de tralies heeft gebracht.

Laura Codruta Kövesi

Laura Codruta Kövesi

Kövesi is de grote vijand van de PSD die haar al maanden probeert zwart te maken. De PSD en regeringspartner ALDE verwijten haar bezig te zijn met een heksenjacht tegen politici, en dat ze daarbij wordt geholpen door een geheime dienst die wel erg veel lijkt op de Securitate van Ceausescu.

Propaganda

Matilda noemt het propaganda. ‘Kodruti behartigt tenminste de belangen van het volk. Dat kun je van de meeste politici in dit land niet zeggen.’

Zijn er uberhaupt politici die te vertrouwen zijn? Een naam valt telkens te horen op het plein, die van president Klaus Johannis, van wie de meeste demonstranten geloven dat hij de corruptie echt te lijf wil gaan, hoewel zijn partij de PNL ook niet altijd zuiver is geweest.

En daarnaast is er vorig jaar een nieuwe politieke partij opgericht, de USR (Union Saving Romania) die veel demonstranten ondersteunen.

Florin is een van de demonstranten die op de USR gestemd heeft. ‘Het is eigenlijk meer een beweging dan een partij’, legt hij uit. Ze bestaat uit mensen uit alle lagen van de bevolking. Journalisten, leraren, wetenschappers. Niet links of rechts. Hun focus is puur het bestrijden van corruptie.

Het is gelijk hun zwakte vertelt een meisje, die met haar moeder onderweg is. De USR haalde slechts 9% van de stemmen omdat de partij nog vrij jong en onbekend is. Volgens haar zijn veel Roemenen bij de laatste verkiezingen thuisgebleven omdat ze geen fiducie hebben dat er iets zal veranderen. En de mensen die op de PSD hebben gestemd, hebben dat vooral gedaan omdat die de belofte deed van hogere ambtenarensalarissen en pensioenen.  ‘Ze hebben dus wel 46% gehaald, maar dat is geen realistische afspiegeling van de steun in het land.’

Bedrijfsklimaat Nederlandse bedrijven

De zorgen over corruptie en wanbeleid zijn niet alleen een zorg van Roemenen. Hetzelfde geldt voor de Nederlandse gemeenschap in Boekarest. Tijdens een bijeenkomst van de Nederlands-Roemeense handelskamer (NRCC) is het naast zakelijke onderwerpen een belangrijk discussiethema.

Sebastiaan van Hese, voorzitter van de NRCC, zegt te ‘vrezen voor het bedrijfsklimaat en de goede handelsrelatie tussen Nederland en Roemenië’. Nederland is al jarenlang de grootste buitenlandse investeerder in Roemenië. De huidige ontwikkelingen kunnen dat volgens hem in gevaar brengen. ‘Potentiele investeerders worden mogelijk afgeschrikt wanneer het wetgevend proces onvoldoende transparant en voorspelbaar is.’

Damen Shipyards is de King van de haven van Galati

Een van de grotere Nederlandse bedrijven in Roemenië is Damen Shipyards in Galati, Foto MK

Een aantal Nederlandse ondernemers liep vorige week ook mee met de demonstraties. Steven van Groningen, ceo van de Raiffeisen Bank in Roemenië was er een van. En dat werd hem door de regeringspartijen PSD en ALDE niet in dank afgenomen.

PSD-partijleider Dragnea  viel hem bijvoorbeeld hard aan. Volgens hem heeft hij zich ‘als expat’ buiten de politiek te houden. Nog een schepje erbovenop deed de liberale senator van de PNL, Daniel Zamfir. Toen hij Van Groningen op televisie zag demonstreren zei hij: ‘Zie ik het goed dat Van Groningen meeloopt, de president van een van de grootste banken van Roemenië, die honderden miljoenen verdient over de ruggen van de staat. Die van honderdduizenden Roemenen geld heeft afgetroggeld en voor het Europese Hof procedeert tegen Roemenië’.

“Multinational Bashing”

Van Groningen noemt het ‘multinational bashing’, een fenomeen dat helaas steeds gangbaarder wordt onder politici. Dat hij meeliep met de demonstratie vindt hij normaal. Hij voelde het zelfs als zijn plicht. Wat hem tegen de borst stuit is vooral de manier waarop de nieuwe corruptiewet werd aangenomen. Ergens laat ’s avonds, in het geniep. ‘En dat met een wet die in geen enkel verkiezingsprogramma heeft gestaan.’

‘Inhoudelijk wil ik mij zo min mogelijk mengen in het politieke debat. Het ging mij meer om de manier waarop politiek bedreven werd, in het geheim, dat baart me zorgen.’ Dat was de reden waarom hij vond dat hij de straat op moest. Ook vanwege zijn Roemeense vrouw – net als hij ex-olympiër – en kinderen, met wie hij al 18 jaar in Roemenië woont.

Herman Wierenga, directeur van Ortec Roemenië en eveneens al jaren woonachtig in Boekarest, sluit zich hier grotendeels bij aan. ‘Ik denk dat een groot deel van de bevolking, ook de PSD-stemmers, oprecht verbolgen is over de manier waarop de nieuwe noodwet werd geïntroduceerd, en vervolgens teruggetrokken (of toch niet helemaal?) zonder echt te laten blijken dat ze de boodschap van de demonstranten hebben begrepen. Namelijk dat de mensen het zat zijn hoe in dit land politiek bedreven wordt, en politici meer oog hebben voor hun eigen belangen dan wat goed is voor de hele bevolking.’

Ondertussen kan Wierenga de mensen die op de PSD hebben gestemd ook wel begrijpen. Het zijn vaak gepensioneerden of ambtenaren die van heel weinig geld rond moeten komen. Wierenga geeft het voorbeeld van een leraar op een openbare school. ‘Als je leraar bent, 400 euro per maand verdient, en de PSD zorgt dat je 25% extra krijgt, dan is het logisch je daar blij mee bent.’

Een van de demonstranten die in februari de kou trotseert, Foto MK

Een van de demonstranten die in februari de kou trotseert, Foto MK

Twee werelden

Volgens Wierenga is er een zorgelijke tweedeling in de samenleving. Er is de groep achtergebleven mensen die weinig hebben geprofiteerd van de enorme ontwikkeling die Roemenië wel degelijk heeft doorgemaakt de afgelopen 25 jaar. En er is een groep die bestaat uit hoofdzakelijk stedelingen, meestal jong, goed opgeleid en met een goed salaris.

Het zijn twee gescheiden groepen die in veelal in gescheiden werelden leven. Naar andere TV-kanalen kijken, andere facebookvrienden hebben. En dat zorgt voor frustraties onder elkaar omdat mensen elkaar niet begrijpen.

Toch is Wierenga wel positief over de Roemeense economie, die volgens hem ook heel veel goede kanten heeft. Hard werkende mensen, veel jong talent. Eenzelfde optimisme straalt Ciprian Dascalu uit. De chefeconoom van ING Bank Roemenië ziet de economisch toekomst positief tegemoet. En angst dat Roemenië zich terugtrekt uit de EU hoeft niemand te hebben.

Dascalu: ‘Als je naar de bevolking kijkt dan geldt Roemenië als een van de meest pro-Europese landen van Oost-Europa. Ten eerste zijn er honderdduizenden Roemenen die in andere EU-landen werken. Voor hun, en hun achtergebleven families, zijn de open grenzen van groot belang. Ten tweede zijn er de EU-fondsen, waar ongelofelijk veel mensen van profiteren (niet alleen politici). ‘De Roemenen zouden gek zijn als ze dat opgeven.’

Deze pro-Europese stemming valt ook op het Victorieplein te voelen met overal wapperende Europese en Roemeense vlaggen. Maar in tegenstelling tot Dascalu maken de demonstranten zich meer zorgen over of Roemenië toch niet wegdrijft van de EU en meer toenadering zoekt tot Rusland. De retoriek van de PSD is in ieder geval vaak behoorlijk anti-Brussel. Florin yegt daarover: ‘Wij hopen dat de Europese Commissie ons zal helpen ons in de EU te houden en bij de strijd tegen corruptie, maar we beseffen dat dit in de eerste plaats aan ons is. Daarom zullen wij blijven protesteren om te voorkomen dat ons land afglijdt naar een bananenrepubliek.’

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s