‘Bij ons is geen enkele politicus echt geliefd’

Roemenië gaat net als Macedonië vandaag naar de stembus om een nieuw parlement te kiezen, en zoals tegenwoordig gebruikelijk, is ook in dit Oost-Europese land het ‘Brussel-bashing’ en het nationalistische, bijna fascistische, geluid goed hoorbaar. Vooral de socialistische partij PSD – de vermoedelijke winnaar van de verkiezing – heeft hier een handje van.

Zo was er de afgelopen weken een absurde haatcampagne tegen de liberaal gematigde regeringsleider Dacian Ciolos van wie in de sociale media werd beweerd dat hij de zoon is van George Soros, de miljardair die door rechts-extremisten wordt neergezet als kopstuk van de “Joodse wereldheerschappij”. De Duitstalige president Klaus Johannis is een landverrader en verder gaat het in de sociale media tegen alles wat liberaal is van homo’s tot vluchtelingen en atheïsten tot justitie.

Toch is de kans klein dat er na de verkiezingen een compleet andere antiwesterse wind gaat waaien, zo zeggen Roemenië-kenners. ‘Daarvoor zijn wij teveel georiënteerd op het Westen’, zegt Alina Mungiu Pippidi, hoogleraar aan de Herthie School of Governance.

Oud-EU-commissaris voor landbouw en nu regeringsleider Dacian Ciolos

Oud-EU-commissaris voor landbouw en nu regeringsleider Dacian Ciolos

Fraude en corruptie

In tegenstelling tot bijvoorbeeld Hongarije of Bulgarije is er volgens haar geen verlangen om de banden aan te halen met Rusland. En wat misschien nog wel het belangrijkste is, zo zegt Pippidi: ‘Wij hebben geen charismatische populist zoals Orban in Hongarije, die grote delen van het volk achter zich heeft. Bij ons is geen enkele politicus echt geliefd.’

In Roemenië worden politici door veel mensen in verband gebracht met fraude en corruptie. Wat ook geen wonder is als je bedenkt dat er alleen in 2015 16 parlementsleden, 5 senatoren, 5 ministers en 97 burgemeesters en locoburgemeesters voor de rechter zijn gebracht.

‘Corruptie is zo normaal geworden dat het voor de meeste kiezers geen rol van betekenis meer speelt’, zegt socioloog Bruno Steffen van de ‘Universitatea Politehnica’ in Boekarest. Volgens hem laten mensen zich liever verleiden door beloften over lagere belastingen, hogere lonen en meer pensioen.

Hongerlonen

Vooral bij de arme bevolking op het platteland is dat van belang. Bij hen komt volgens Steffen ook een flinke dosis antiwesterse retoriek goed aan, want de EU heeft Roemenië weliswaar een stuk rijker gemaakt dan in 1989 toen Ceausescu werd afgezet, maar die rijkdom is zeer oneerlijk verdeeld.

Steffen: ‘Veel lager opgeleiden op het platteland geven Brussel de schuld voor de misère waarin ze verkeren en ook voor de hongerlonen waartegen Roemeense gastarbeiders moeten werken in het buitenland.’

De partij die deze woede het beste aanspreekt, is volgens Steffen de PSD. Vandaar dat deze partij de verkiezingen vermoedelijk gaat winnen.

Regering

Volgens de laatste peilingen komen de socialisten uit op ongeveer 40% van de stemmen. De liberale PNL staat op 27%. En als derde lijkt een nieuwe partij te eindigen, ‘Redt de Roemeense Unie’ (USR), met 11%.

Wat voor regering dat oplevert, is volgens Steffen nog volstrekt onduidelijk. De kans dat de vorig jaar teruggetreden premier Victor Ponta terugkeert, is volgens hem klein. ‘Daarvoor is de schade die door het corruptieschandaal van 2015 is aangericht, te groot.’

Zakenkabinet niet uitgeblonken

Ponta moest toen terugtreden vanwege een brand in een nachtclub in Boekarest, waarbij 64 mensen overleden. Een van de redenen voor de brand was gesjoemel met vergunningen, waarbij ook PSD-beambten betrokken waren. Ponta werd als leider van de PSD daarvoor verantwoordelijk gesteld.

Ook de huidige premier Ciolos lijkt weinig kans te hebben. Ciolos nam in 2015 het roer over van Ponta als partijloze. Zijn zakenkabinet heeft sindsdien niet echt uitgeblonken, wat onder andere blijkt uit het ontslag van de helft van alle ministers. Toch is Ciolos wel als kandidaat-premier naar voren geschoven door de PNL, die zelf geen geschikte kandidaat kon vinden. Zij zien in Ciolos een garantie voor een stabiele, niet-corrupte politiek. Vooral in de hoofdstad Boekarest is Ciolos vanwege zijn schome lei geliefd. Andere partijen zien het echter niet zo zitten in Ciolos. Zij willen liever een kandidaat die uit een van de partijen komt.

Economisch gaat het Roemenië voor de wind.

De groei komt in 2016 volgens de Wereldbank uit op 5,1% waarmee Roemenië het snelst groeiende EU-land is. Dat tempo kan in 2017 niet worden volgehouden. De Wereldbank verwacht een vertraging tot 3,8% in 2017 en 3,4% in 2018.

Een van de redenen voor de vertraging zijn volgens ING Bank personeelstekorten in de ict-sector, een van de snelst groeiende sectoren in Roemenië met een lage werkloosheid van 3,3%. Een ander probleem voor de Roemeense economie is dat veel van de groei in te danken is aan cadeautjes van de staat in de aanloop naar de verkiezingen. Zo werden dankzij de socialistische partij PSD en de Hongaarse minderheidspartij UDP een maand voor de verkiezingen alle lonen in de gezondheids- en onderwijssector opgetrokken met 15%.

En nog belangrijker is de verlaging van de BTW. Begin dit jaar ging het algemene btw-tarief omlaag van 24% naar 20%, en voor sommige voedingsmiddelen werd de BTW zelfs verlaagd tot 9%. Dat heeft de consumptie een enorme boost gegeven.

De vraag is alleen hoe lang dat aanhoudt. Voor 2017 is nóg een verlaging beloofd tot 19%. Maar daarna doet Roemenië er volgens de Wereldbank beter aan zich te concentreren op structurele hervormingen zoals het bestrijden van corruptie en verlagen van de bureaucratie. Dat zijn hervormingen die de productiviteit verhogen, en minder het begrotingstekort, zoals nu het geval is. Roemenië blijft dit jaar met zijn tekort waarschijnlijk net onder de 3%. Volgend jaar wordt dat met alle beloofde belastingverlagingen een stuk moeilijker.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s