Bulgarije kiest vandaag voor Moskou en tegen Brussel

Bulgarije kiest vandaag een nieuwe president. Volgens de laatste peilingen wordt het vrijwel zeker Rumen Radev, ook wel bekend als de ‘Rode Generaal’. In de peilingen staat de 53-jarige commandant uit de luchtmacht ver voor zijn rivaal uit de conservatieve partij Tsetseka Tsatschewa. Dat komt enerzijds door zijn stoere taal tegenover buurland Turkije, langs wiens grens hij een muur wil bouwen tegen de vluchtelingen. Maar minstens zo belangrijk is zijn mening dat Bulgarije de banden met Moskou moet aanhalen omdat het onverstandig is alle kaarten te zetten op de EU en NAVO.

Radev is wat dat betreft het tegendeel van de vertrekkend president Rossen Plewneliew, die de afgelopen jaren juist probeerde Bulgarije meer richting Brussel te laten bewegen. Voor Radev s Rusland een vriend, geen vijand.

Volgens Paravan Simeonov van Gallup International is het een teken dat de mensen in Bulgarije het vertrouwen verloren hebben in de Europese Unie, zo zei hij afgelopen week tegenover persbureau Reuters. In 2007 – toen Bulgarije toetrad tot de Europese Unie – was dat nog anders. Toen was er massale steun voor de EU omdat de mensen een beter leven verwachtte. Maar helaas is dat voor slechts weinigen het geval geweest.

Straatarm

Bulgarije is nog altijd straatarm. Het is een land waar de corruptie welig tiert en de positieve effecten van het EU-lidmaatschap alleen ten goede komen aan een rijke elite. Een elite die volgens de bevolking vaak hechte banden heeft met de politiek. Vandaar dat de Bulgaren een militair als Radev meer vertrouwen dan Tsatschewa die uit het politieke establishment komt. Simeonov: ‘Een paar jaar geleden was het nog ondenkbaar dat mensen kritisch waren over het Westen. Maar dat is verleden tijd. De Bulgaren hebben hun hoop in de EU opgegeven.’

Luchtmacht-commandant Radev stapt zelf ook graag in een straaljager

Oud-luchtmacht-commandant Radev stapt zelf ook graag in een straaljager, Foto Balkaninsight

De Bulgaren willen liever de banden met Rusland aanhalen, een land dat in economisch opzicht waanzinnig belangrijk is voor Bulgarije. Een klein uitstapje langs de Zwarte Zeekust zegt eigenlijk al genoeg. Naast Engelsen zijn het vooral Russische toeristen die hier de zomermaanden doorbrengen. Veel van de huizen zijn ook eigendom van Russen, maar er was een grote terugval in 2015 dankzij de Europese economische sancties. In 2013 gingen 700.000 Russen voor vakantie naar Bulgarije. In 2015 waren dat er nog maar 500.000.

Maar het is niet alleen de toeristensector die Bulgarije en Rusland verbindt. Voor de energiesector geldt dat ook. Zo komt bijna al het gas uit Rusland. De enige olieraffinage is van het Russische olieconcern Lukoil. En de enige kerncentrale in het noorden van het land, goed voor 35% van de elektriciteit, draait op Russische grondstoffen.

Een kwart van de economie

Als je ook nog de andere handel meetelt die tussen beide landen bestaat, komt het economisch belang van Rusland voor het Bulgaarse bruto nationaal product uit op 22%, stelde het Centre for Strategic and International Studies (CSIS) uit Washington eerder dit jaar vast.

Geen wonder dus dat de mensen boos worden als door de sancties de export naar Rusland in 2015 met 24% keldert en de import uit Rusland met 20%. Het CSIS denk dat de economische invloed zo groot is dat het er een reëel gevaar bestaat dat Bulgaarse overheid helemaal binnen de invloedssfeer van Moskou komt.

Zeker is dat het onrustige tijden worden in Rusland als Radev inderdaad wint. De president heeft in Bulgarije weliswaar niet zoveel macht, maar de keuze voor Radev wordt door premier Borisov gezien als motie van wantrouwen. Hij heeft aangekondigd in dat geval gelijk maandag zijn ambt neer te leggen. Wat er daarna met zijn minderheidsregering gebeurt is onzeker. De minister van buitenlandse zaken Daniel Mitov waarschuwde eerder dat als Radev wint dat mogelijk leidt tot het vertrek van Bulgarije uit de Europese Unie.

Vertrek uit de EU

Het is een dreiging die in Brussel echt ernstig moet nemen, vindt het CSIS, want Bulgarije is niet de enige in de regio die zich langzaam afwendt van de EU. Zo zal Moldavië vandaag vrijwel zeker de pro-Russische president Igor Dodon voor een tweede termijn kiezen. In Servië worden militaire oefeningen gedaan samen met de ‘Slavische broeders’ uit Rusland. En in Montenegro is de spanning momenteel om te snijden tussen de pro-Russische partij ‘Democratisch Front’ en de pro-EU partij van Milos Djukanovic, die al sinds 1991 aan de macht is en daarbij ongelofelijk rijk is geworden.

De verwensingen sinds de parlementsverkiezingen in oktober gaan over en weer in Montenegro. Het Democratisch Front – gefinancierd met geld uit Moskou – verdenkt Djukanovic ervan de verkiezingen te hebben gemanipuleerd. Djukanovic zegt dat het Democratisch Front heeft geprobeerd hem te vermoorden. Het is een ruzie die nog niet ten einde is en mogelijk tot nieuwe ellende leidt met buurland Servië. Het moordcomplot zou volgens Djukanovic namelijk beraamd zijn door een groep van Russen en Serven.

Leger van Rusland en Servië oefenen af en toe samen, Foto Sputnik

Leger van Rusland en Servië oefenen af en toe samen, Foto Sputnik

Het CSIS ziet in de handelswijze van Rusland in Centraal- en Oost-Europa inmiddels een patroon. In het rapport, ‘The Kremlin Playbook’, gaf de organisatie eerder dit jaar een aantal voorbeelden van de manier waarop de Russen proberen hun invloed in Centraal-Europa proberen te vergroten. En daarbij worden ook de meer noordelijk gelegen landen in de regio niet vergeten.

Het scenario van Poetin

Zo werd Hongarije onlangs een groot contract gegund voor de levering van twee kerncentrales, en in verschillende landen worden de media steeds meer beheerst door oligarchen met nauwe banden met Rusland. In Tsjechië, Slowakije en Hongarije verspreiden bijvoorbeeld tientallen websites het Russische geluid. Maar ook de kranten zijn niet vrij van Russische propaganda.

Volgens Heather Conley, een van de schrijvers van ‘The Kremlin Playbook’, is uiterste waakzaamheid geboden. Moskou probeert volgens haar in Europa extreemrechtse groeperingen te ondersteunen om een front te vormen tegen het liberale gedachtegoed in de Europese Unie.

Bulgarije, Montenegro en Servië zouden eerste dominostenen kunnen zijn die vallen. En in de andere landen heeft Poetin genoeg vrienden om ook daar een voet tussen de deur te krijgen. Viktor Orban, de premier van Hongarije, heeft er bijvoorbeeld nooit een geheim van gemaakt dat hij bepaalde sympathieën heeft voor Moskou. Hetzelfde geldt voor premier Robert Fico in Slowakije en de president en minister van financiën van Tsjechië: Milos Zeeman en miljardair Andrej Babis.

Van de andere kant leven er zeker in het Centraal- en Oost-Europa ook nog altijd veel haatgevoelens jegens Rusland. Geen wonder na de bloedig neergeslagen opstanden in bijvoorbeeld Hongarije (1956) en Tsjechië (1968) en eeuwen van militaire agressie en bezetting in de Baltische staten en Polen. Wat dat betreft heeft Bulgarije een duidelijk minder traumatische ervaring met Rusland.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s