Liberaal Polen vestigt hoop op vrije markteconoom

De opkomst van de liberale Poolse politicus Ryszard Petru is ronduit stormachtig. Zeven maanden na de oprichting is zijn partij Nowoczesna de grootste in de peilingen. Petru dankt zijn opmars vooral aan het optreden van zijn politieke tegenstander Jaroslaw Kaczynski. De voorzitter van de partij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) wordt gezien als de man die de touwtjes in handen heeft bij de regering, en sinds de parlementsverkiezingen in oktober heeft hij niet stilgezeten.

Eerst richtte Kaczynski zijn pijlen op de media, die naar zijn mening patriottischer moesten worden en minder kritisch over de PiS. Daarna begon hij een ware klopjacht op ambtenaren en bestuurders van een andere politieke kleur. Overal moesten mensen het veld ruimen: bij de politie, de geheime diensten, de beurs en verschillende grote staatsbedrijven. En tot schrik van vele Polen probeert Kaczynski nu het Constitutioneel Hof, de hoeder over de grondwet, monddood te maken.

R

Ryszard Petru, partijleider van partij Nowoczesna (Modern Polen)

Dit artikel stond eerder in Het Financieele Dagblad van 21 december: krant-20151222-0-010-007

De 43-jarige Petru, een econoom die onder andere bij de Wereldbank heeft gewerkt, zag dit al vroeg aankomen. Toen in mei van dit jaar de PiS zijn eerste grote zege boekte met de verkiezing van Andrzej Duda tot president, besloot hij een eigen politieke partij op te richten, Nowoczesna oftewel ‘Modern’. Erg kansrijk leek de partij aanvankelijk niet. Polen is een conservatief land, waardoor Petru in het begin de handen nauwelijks op elkaar kreeg voor zijn op de markteconomie gerichte partijprogramma. Hij is bovendien een aanhanger van de euro, ook al geen erg populaire boodschap in Polen.

Maar sinds Kaczynski en de PiS aan de macht zijn gekomen, is dat compleet veranderd. Met zijn heftige protesten in het parlement en op straat wordt Petru steeds meer gezien als de redder van de democratie. Dit weekend was hij er weer bij toen tienduizenden Polen de straat op gingen. ‘Wij moeten deze waanzinnigen een halt toeroepen’, zei Petru daar over de regeringspartij.

Bij de parlementsverkiezingen op 25 oktober haalde Nowoczesna al uit het niets 7,6% van de stemmen. Nu zou de partij volgens een recente peiling de PiS zelfs hebben voorbijgestreefd met een percentage van 30. De PiS zakt ondertussen snel weg in de peilingen. In oktober was het nog 38% — goed voor een absolute meerderheid in het parlement — nu nog maar 27%.

Voor velen is Petru als politicus een volstrekte nieuwkomer, maar helemaal nieuw is zijn ambitie in die richting niet. Zo was hij tussen 1997 en 2000 adviseur van Leszek Balcerowicz, de toenmalige minister van financiën, die hij hielp met de hervorming van het pensioenstelsel. Kort daarop probeerde Petru voor de liberale partij Unia Wolnosci een zetel te winnen in het parlement, maar dat mislukte.

Daarna koos Petru, die getrouwd is en twee dochters heeft, voor een andere carrière. Tussen 2001 en 2004 was hij econoom bij de Wereldbank, waar hij verantwoordelijk was voor het verbeteren van het investeringsklimaat in Polen en Hongarije. Daarna werkte hij bij verschillende Poolse banken (waaronder Bank BPH) en werd toezichthouder bij de Poolse busproducent Solaris. De politiek bleef hij ondertussen altijd kritisch volgen, onder andere in zijn hoedanigheid als adviseur van de Pro-Europese denktank Demos Europa en voorzitter van de Poolse economenvereniging.

Zijn boodschap was altijd het tegenovergestelde van waar Kaczynski heen wil met Polen. Zo wil Kaczynski dat Brussel zich zo min mogelijk bemoeit met het Poolse beleid, Petru wil de euro invoeren. Petru is voor minder inmenging van de staat, Kaczynski juist voor meer. Petru is voor verlaging van de belastingen en sociale premies, Kaczynski wil bedrijven meer belasten en uitkeringen verhogen. En Petru wil af van de enorm kostbare ondersteuning van de kolensector terwijl Kaczynski daar niet over piekert.

De boodschap van Petru is veel liberaler dan die van het Burgerplatform, dat ook als liberaal te boek staat. Deze partij van voormalig minister-president Donald Tusk — nu voorzitter van de Europese Raad — is in de peilingen ver weggezakt. Petru belichaamt nu de hoop van heel liberaal Polen. ‘Polen kan het Duitsland van Centraal-Europa worden’, zei Petru vorige maand.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s