‘Polen zal nooit breken met de Europese Unie’

Wordt het voor buitenlanders moeilijker zaken doen in Polen nu de eurosceptische partij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) een absolute meerderheid heeft in het parlement? Voor een aantal sectoren ziet het daar zeker naar uit. Nederlandse bedrijven houden het hoofd echter koel, en maken zich voorlopig nog geen al te grote zorgen.

Dit artikel is eerder verschenen op 5 november in Het Financieele Dagblad: Nederlanders geven hun mening over Poolse verkiezingsuitslag

Tijdens een begin november georganiseerd buffet voor Nederlandse ondernemers in Warschau was de stemming zelfs uitstekend. ‘Het gaat goed met Polen. De economie groeit al jaren en er liggen volop kansen’, was de algemene mening. Het bedrijf 2theloo, dat openbare toiletten exploiteert, timmert bijvoorbeeld stevig aan de weg. Als de Nederlandse bedrijfsleider Marc Overweter naar het gevaar van een anti-Europese stemming wordt gevraagd, haalt hij de schouders op. Alle speculaties over mogelijke gevolgen van een nieuwe regering zijn wat hem betreft koffiedik kijken.

Supermarktbelasting
Toch zijn er zeker sectoren waar het er weinig florissant uitziet voor het internationale bedrijfsleven. Zo bevestigde het PiS-parlementslid Henryk Kowalczyk deze week dat de nieuwe PiS-regering, zodra zij is geïnstalleerd, serieus werk zal maken van een nieuwe belasting voor grote supermarktketens. Alle winkels met een vloeroppervlakte boven de 250 m2 zullen 2% van hun omzet moeten afdragen. De maatregel is bedoeld om kleinere winkeliers te beschermen, en een ramp voor de Franse bedrijven Auchan en Carrefour, het Britse Tesco, het Duitse Lidl en het Portugese Jeronimo Martins. Zij bezitten namelijk vrijwel alle grote supermarkten en zullen de kosten van geschat €840 mln per jaar moeten dragen.

Een ander bedrijf dat het zwaar voor de kiezen krijgt, is de Europese vliegtuigbouwer Airbus, die te horen heeft gekregen dat het niet meer hoeft te rekenen op een order voor vijftig gevechtshelikopters ter waarde van zo’n €2,75 mrd. De PiS vindt dat Airbus te weinig gebruikmaakt van Poolse toeleveranciers. Het Amerikaanse Sikorsky en het Italiaanse AgustaWestland zouden met hun fabrieken in Polen meer te bieden hebben dan de 10% van de omzet die Airbus heeft toegezegd.

Orbanisering

Toch blijft Overweter bij zijn standpunt dat er afgezien van de supermarktbelasting geen concrete bewijzen zijn dat buitenlandse investeerders het lastiger krijgen. ‘Het enige waar ik me een beetje zorgen over maak, zijn de plannen voor een hoger minimumloon. Dat kan voor een arbeidsintensief bedrijf als het onze flink in de papieren lopen. Maar dat geldt natuurlijk net zo goed voor andere Poolse bedrijven.’

Gaat Polen Hongarije achterna, dat onder de nationalistische premier Viktor Orban steeds meer in een isolement raakt? Aleksandra Kocemba van het Nederlandse transportbedrijf Raben denkt dat het wel los zal lopen, al was het maar vanwege de economische afhankelijkheid. ‘Geloof me maar: aan de verhouding tussen Polen en Europa zal weinig veranderen. Een breuk met de Europese Unie is al helemaal uitgesloten.’

Machtsstrijd

Iets minder optimistisch over de politieke situatie in Polen is Remco van der Kroft van het Pools-Nederlandse advocatenkantoor OKW. Veel hangt volgens hem af van de machtsstrijd die momenteel gaande is binnen de PiS tussen de oude garde onder leiding van oud-premier Jaroslaw Kaczynski, nog altijd de partijvoorzitter, en de jongeren in de partij, onder wie president Andrzej Duda en kandidaat-premier Beata Szydlo. De jongeren zullen volgens hem oppassen met al te radicale standpunten, omdat ze over vier jaar weer de verkiezingen willen winnen.

Van der Kroft gelooft dat er een reële kans is dat Kaczynski net als in 2006 de macht weer volledig naar zich toetrekt. Dat leidde toen tot twee jaar van politieke chaos in Polen. Het ergste was nog wel de heksenjacht die geopend werd op alle politieke vijanden van PiS, wat zorgde voor een sfeer van angst in het land.

Handelsrelatie

Polen is met 38,5 mln inwoners het grootste Centraal-Europese lid van de Europese Unie. Het is de zevende economie van Europa. Voor Nederland is Polen een steeds belangrijke handelspartner. Sinds Polen in 2004 lid werd van de EU is de handel met Nederland verdrievoudigd. Vorig jaar was een recordjaar. De export liep op naar €9,6 mrd, de import naar €6 mrd. Volgens de Nederlandse ambassade in Warschau zijn er ongeveer 1400 Nederlandse bedrijven met tenminste één vestiging in Polen. Daaronder ook grote bedrijven zoals Heineken, ING, Arcadis, Royal HaskoningDHV en Raben.

Lees ook:

De aanval op Tusk is geopend: krant-20151128-0-009-100

Kritische media krijgen het lastig: krant-20151117-0-007-050

Europese miljarden zullen niet snel op het spel worden gezet: krant-20151027-0-009-023

Platteland

Aan de andere kant, zegt Van der Kroft: met de economie ging het destijds prima. Hij verwacht dan ook niet dat het land voor buitenlandse investeerders minder aantrekkelijk zal worden, tenzij ze actief zijn in supermarkten of in de bankensector. Voor banken die in Polen actief zijn, dreigt een belasting van 0,39% over de middelen op de balans.

‘Er moet niet worden gedaan alsof de huidige regering onder leiding van het Burgerplatform nou zo fantastisch was’, zegt Van de Kroft. De PiS en het Burgerplatform wijken volgens hem niet heel veel van elkaar af als het gaat conservatisme en de angst voor verlies van nationale soevereiniteit. Van de Kroft schrijft dat toe aan de eeuwenlange overheersing van Polen door andere landen.

De Nederlandse fruitboer Cees Wagemansis noghet meest kritisch over de PiS. Hij gaat er vanuit dat Kaczynski zeker de machtsstrijd binnen PiS wint en dan inderdaad kiest voor een beleid dat sterk lijkt op dat van Hongarije: sterk populistisch, conservatief, nationalistisch en xenofoob. Zelf zal Wagemans — hij was ook actief in het autocratisch geregeerde Wit-Rusland — er echter geen last van hebben, zo schat hij in. Wagemans produceert fruit voor de lokale markt. ‘Aangezien boeren en het platteland een streepje voor hebben bij de PiS, kan ik er misschien zelfs van profiteren.’

De Partij van gebroeders Kaczynski

De nationaal-conservatieve partij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) heeft zondag 25 oktober de Poolse parlementsverkiezingen gewonnen. Voor het eerst sinds 1990 haalde een partij een absolute meerderheid.

De PiS was eerder aan de macht tussen 2005 en 2007, toen in een coalitie met twee kleine populistische partijen. De bekendste leiders van de PiS zijn de tweeling Jaroslaw en Lech Kaczynski. Lech was president van 2005 tot 2010, toen hij samen met zijn vrouw om het leven kwam bij een vliegtuigongeluk in Rusland. Zijn tweelingbroer Jaroslaw nam in 2006 het premierschap over van Kazimierz Marcinkiewicz, die naar zijn mening te zeer open stond voor samenwerking met het meer liberale Burgerplatform van Donald Tusk.

In 2007 probeerden de gebroeders Kaczynski de macht helemaal naar zich toe te trekken via vervroegde verkiezingen. Dat plan mislukte: in plaats van een absolute meerderheid verloor PiS de verkiezingen ruim van het Burgerplatform. De partij stond acht jaar buitenspel.

De PiS heeft dit keer niet partijvoorzitter Jaroslaw Kaczynski naar voren geschoven als kandidaat-premier, maar de relatief onbekende Beata Szydlo. Veel Polen denken dat zij uiteindelijk hetzelfde lot zal ondergaan als Marcinkiewicz. Op het moment dat Szydlo haar eigen, meer liberale koers wil varen, zal Kaczynski zijn macht laten gelden en Szydlo en andere gematigde krachten aan de kant schuiven.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s