Wie krijgt het voor het zeggen in Polen, de keiharde populist of de gematigde ‘marionet’?

Polen kiest zondag 25 oktober een nieuw parlement. Alles wijst erop dat de conservatief-nationalistische partij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) gaat winnen. Deze partij zal Polen veranderen, de vraag is alleen hoeveel. Veel hangt af van wie het voor het zeggen krijgt, de keiharde populist Jaroslaw Kaczynski of de gematigde Beata Szydlo.

Dit artikel is eerder verschenen op 21 oktober 2015 in Het Financieele Dagblad: Poolse verkiezingsrapportage

‘Jaroslaw, Jaroslaw, Jaroslaw’, roepen de mensen luidkeels in het zaaltje in Legionowo, een voorstad van Warschau. Jaroslaw Kaczynski, oud-premier van Polen en voorzitter van de partij Recht en Rechtvaardigheid (PiS), wacht rustig tot de menigte is uitgeklapt om dan stevig van leer te trekken. Tegen het buitenland dat volgens hem Polen en zijn geschiedenis vaak in een kwaad daglicht stelt. En dit keer vooral tegen zijn politieke vijanden van de regeringspartijen.

Politiek incorrect

De regeringspartijen, die volgens Kaczynski arrogant, elitair en corrupt zijn, verwijten hem dat zijn uitspraken over homo’s en buitenlanders te ver gaan. Onzin, vindt Kaczynski. Als je de waarheid niet meer mag zeggen, is het slecht gesteld met de vrijheid van meningsuiting. Als mensen dat politiek incorrect vinden, zo zij het.

Kaczynski doelt onder meer op zijn uitspraken van vorige week, toen hij zei dat de vluchtelingen die nu Europa binnenkomen niet alleen een gevaar voor de cultuur vormen, maar ook voor de gezondheid van de Polen omdat ze ‘cholera, dysenterie en parasieten’ met zich meedragen.

In Brussel lopen bij veel politici de rillingen over het lijf als ze dit soort uitspraken horen. Het lijkt erg op het populisme van Viktor Orban, de premier van Hongarije. Als Kaczynski het straks voor het zeggen krijgt na de parlementsverkiezingen van 25 oktober, dan heeft Europa er nog een land bij dat Brussel eerder als vijand dan als vriend ziet.

De vraag is alleen of die angst terecht is. Dat de PiS gaat winnen is vrijwel zeker. Alles wijst in die richting. Bij de laatste peilingen kwam de PiS uit op 36% tegenover slechts 24% voor het liberaal-conservatieve Burgerplatform van premier Ewa Kopacz.

Zelfs in liberale kringen geloven ze niet meer in een comeback. Zo noemt Jaroslaw Kurski, columnist van de liberale krant Gazeta Wyborcza, alleen de hoogte van de overwinning nog onzeker en of de PiS tot een regeringsakkoord kan komen met de eveneens populistische partij rondom popster Pawel Kukiz en de Boerenpartij.

Bedachtzamer en milder

De PiS heeft die overwinning echter niet alleen aan Kaczynski te danken. Beata Szydlo is minstens zo belangrijk. Szydlo is door de PiS naar voren geschoven als lijsttrekker en kandidaat-premier. Zij voert haar eigen campagne en is zelden te zien naast Kaczynski.

Szydlo is in veel opzichten het tegendeel van Kaczynski. Haar optredens zijn veel bedachtzamer en milder. Extreme uitspraken zoals die van Kaczynski over asielzoekers, komen bij haar niet over de lippen, ook niet dit weekend toen zij aanwezig was bij een bijeenkomst in het centrum van Warschau. Bijna schuchter schudde ze daar de hand van haar partijvrienden. Een revolutie hoeven ze van haar niet te verwachten.

Christelijk-sociale waarden

Mensen hoeven ook niet bang te zijn voor een herhaling van de periode 2005-2007 toen Polen onder leiding van de PiS en de gebroeders Kaczynski (Lech Kaczynski, de tweelingbroer van Jaroslaw, kwam in 2010 om het leven bij een vliegtuigongeluk in Rusland) in chaos belandde.

Szydlo zegt vooral te staan voor christelijk-sociale waarden. De liberale (rechtse) politiek van het Burgerplatform moet op een aantal punten worden gecorrigeerd. Zo stelt de PiS voor de pensioenleeftijd te verlagen van 67 jaar naar 65 voor mannen en 60 voor vrouwen. Er moet volgens haar eindelijk een kinderbijslag komen in Polen, €125 extra moet het makkelijker maken voor paren om kinderen te nemen. Verder stelt de PiS voor de belastingvrije voet te verhogen van €750 naar €1900 om mensen met een lager inkomen te helpen. Dit vangt de partij op door de btw en de vennootschapsbelasting te verhogen.

Het ware gezicht van PiS

Het zijn de milde tonen van Szydlo die veel zwevende kiezers in polen over de streep trekken. Mensen die niet terug willen naar de periode 2005-2007, maar wel een politieke verandering wensen. Opiniepeilers denken dat ongeveer 10-20% van de mensen stemt op de PiS vanwege Szydlo, de rest komt voor rekening van Kaczynski.

In liberale kring waarschuwen ze er alleen voor dat Kaczynski het ware gezicht is van de PiS. Szydlo is volgens hen naarvoren geschoven om de mensen te verblinden. Als puntje bij paaltje komt, is het de 66-jarige Kaczynski die het voor het zeggen heeft. Hij zal bij een overwinning van de PiS straks op de achtergrond de regie voeren. Szydlo en de dit jaar tot president gekozen Adrzej Duda zijn in die redenering slechts marionetten.

Volgens Szydlo is dat onzin. ‘Mijn naam is Szydlo, Beata Szydlo’, zei ze onlangs tijdens een verkiezingsbijeenkomst. Met deze verwijzing naar James Bond wilde ze aangeven dat ze best haar mannetje kan staan en in geen enkele wijze wordt gedirigeerd door Kaczynski.

Voor de Europese Unie zou dat een meevaller zijn, want nog een extreem nationalistisch land zoals Hongarije zou de samenwerking binnen de unie niet bevorderen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s