Himmelhoch Jauchzend, zum Tode betrübt

De afgelopen jaren was het bijna om moe van te worden zo positief werd er gedacht over de Duitse economie. Je kon geen krant openslaan of er stond wel een verklaring in over het nieuwe Wirtschaftswunder, de geweldig draaiende industrie of de almachtige Angela Merkel.

Maar dat lijkt nu verleden tijd. Opeens wordt Duitsland niet meer opgehemeld maar de grond in geboord. Duitsland is niet langer een dragende zuil voor de eurozone, maar een grote last. Merkel pakt alles verkeerd aan. Haar accent op bezuinigen draait de economie de nek om, en haar laatste hervormingen zijn eerder een stap terug dan vooruit.

Tijdens het zomercarneval in Berlijn proberen ze elk jaar weer de kwade geesten te verdrijven. Foto: MK

Tijdens het zomercarnaval in Berlijn wordt elk jaar geprobeerd de kwade geesten (en het slechte weer) te verdrijven. Foto: MK

De Duitsers hebben een mooie term voor dit soort bijna manische gemoedsveranderingen: Himmelhoch jauchzend, zum Tode betrübt (Goethe). Het ene moment is alles fantastisch, en dan is plotseling het einde der tijden nabij.

Deze column is ook te lezen op duitslandnieuws.nl onder de titel: Duitsland jubelde te hard en treurt nu te veel

Allemaal flauwekul natuurlijk. Allereerst werd de economische wederopstanding van Duitsland na de diepe crisis van 2009 schromelijk overdreven. Okay, Duitsland deed het beter dan de rest van de eurozone, maar dat was niet zo moeilijk. Vergeleken met de rest van de wereld waren de resultaten eerder middelmaat.

En van een wonder was al helemaal geen sprake. Wonderen zijn onverklaarbaar, het zijn huilende Mariabeelden, mensen die over het water lopen of doden die weer opstaan. Voor het sterke Duitse herstel waren daarentegen duidelijke verklaringen. Om er een paar te noemen: het lage loonniveau, goed technisch onderwijs, veel industrie, sterke bedrijfsbalansen en vooral de grote vraag naar Duitse producten vanuit de opkomende markten.

Daar stonden tegelijkertijd toen alles nog goed was een aantal minder opvallende problemen tegenover zoals een dure energievoorziening (deze week werd nog bekendgemaakt dat de stroomprijzen in 14 jaar verdubbeld zijn), veel bureaucratie, een ingewikkeld belastingsysteem, een groeiende kloof tussen arm en rijk, een aftakelende infrastructuur en onvoldoende antwoorden op de naderende vergrijzingsgolf.

Het is te vroeg voor Armageddon-scenario's, Foto:  MK

Duitsland is nog niet in verval, Foto: MK

Het zijn precies deze problemen die nu opeens in de focus staan, maar nieuw zijn ze niet. Economen wijzen er al jaren op dat Duitsland intern nog lang niet alles op orde heeft. Zowel de huidige regering van Angela Merkel als de vorige wordt/werd verweten dat ze teveel op hun lauweren rust(te). Grote projecten zoals een herziening van het belastingstelsel of het liberaliseren van de matig draaiende dienstensector worden uit de weg gegaan. Sommige hervormingen zoals de verhoging van de pensioenleeftijd naar 67 jaar zijn zelfs deels teruggedraaid.

Allemaal tekenen van slecht beleid, zo vinden economen. Niet voor niets kreeg Merkel afgelopen donderdag een stevig standje van de vier grote Duitse economische onderzoeksinstituten. Maar betekent dit nou dat Duitsland aan de rand van de afgrond staat? Zijn de slechte economische data van de afgelopen weken en maanden de voorbode van een nieuwe langdurige recessie?

Ik denk van niet. Sterker, ik geloof dat Duitsland nog een sterke vijf tot tien jaar voor de boeg heeft. Allereerst geloof ik niet dat de Duitse industrie van vandaag op morgen zijn comparatieve voordeel kwijt is tegenover de rest van de wereld. Het ziet er naar uit dat ze een moeilijke tijd tegemoet gaan, dat is zeker, maar dat geldt voor veel export georiënteerde landen inclusief Nederland. Maar dat neemt niet weg dat hun uitgangspositie nog altijd een goede is als de economie van de opkomende markten en de eurozone weer aantrekt (let’s hope it does).

Groei zal de komende jaren misschien niet zo uitbundig zijn, maar de industrie is innovatief en kan ok iets bedenken voor de kleine portemonnee, Foto: MK

De groei zal de komende paar jaar misschien niet zo uitbundig zijn, maar de industrie is innovatief en kan ook iets bedenken voor de kleine portemonnee, Foto: MK

Zelfs de zo onheilspellende demografische ontwikkeling speelt de komende jaren nog in het voordeel van Duitsland. De babyboomers geboren tussen 1955-1969 zijn immers nog lang niet allemaal met pensioen. Integendeel, velen van hen zijn in de kracht van leven.

Maar met de vergrijzing heb je wel meteen het probleem te pakken dat zelfs mij zorgen baart, en niet zo’n beetje, want hoe kan een land zijn welvaart op peil houden met een vergrijzende bevolking die ook nog eens krimpt van 82 miljoen nu tot 71,5 miljoen in 2050.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s