Duitsers drinken geen Heineken

Bier uit de Verenigde Staten kan niet veel goeds zijn. Dat was lange tijd de algemene mening in het moederland van het bier Duitsland. Maar dit verandert in een rap tempo. De Amerikaanse revolutie met ambachtelijk gebrouwen ‘craft beer’ verovert in een noodtempo het land van de biertuinen en het Oktoberfest. Grote merken zoals Heineken krijgen het daarmee nog lastiger op de krimpende Duitse markt.

Dit artikel verscheen eerder op duitslandnieuws.nl 

Afgelopen zaterdag was het weer eens zover. Berlijn kreeg er een nieuwe brouwerij bij, dit keer in Marzahn – de Bijlmer van de Duitse hoofdstad. Ik had de foto’s van het openingsfeest al op Facebook gezien. Maar ik vond het toch leuk om deze week zelf een kijkje te nemen, want microbrouwerijen zijn ‘hot’ in Berlijn.

Tot mijn verbazing trof ik op het gigantische industrieterrein van de ‘Alte Börse’ – ooit een grote handelsplaats voor vee – niet één brouwerij aan, maar twee. Naast de Bierfabrik bleek ook de Marzahner Börsenbräu zich er gevestigd te hebben: vier kleine brouwketels in een café in de middle of nowhere, en dat in een land waar de consument steeds minder bier drinkt. Rara, hoe kan dat?

Foto: Maurits Kuypers

Foto: Maurits Kuypers

Alleen nog bijzonder bier

Er is maar een conclusie mogelijk: de microbrouwers snoepen marktaandeel af van de grote brouwers, en dat in een hoog tempo. “De mensen willen weer iets bijzonders proeven”, is de verklaring van Oliver Lemke, eigenaar van de gelijknamige brouwerij in het centrum.

Er is volgens hem een revolutie aan de gang die deels in gang is gezet door concurrentie uit de Verenigde Staten. Steeds vaker duiken in Duitse winkels namelijk Amerikaanse zogenoemde ‘craft bieren’ op, merken die tot tien jaar geleden buiten de VS nog niemand kende, maar nu internationaal beginnen door te breken.

Het meest succesvolle voorbeeld is Samuel Adams van de Boston Beer Company, een bedrijf dat klein begon maar inmiddels een omzet heeft van meer dan 700 miljoen euro. Maar zo zijn er meer: Bell’s uit Milwaukee bijvoorbeeld, Dogfish Head uit Delaware en de Russian River uit Californië.

En de Amerikanen zijn niet van plan binnen de eigen landsgrenzen te blijven. Tot de grote schrik van veel Duitse bierbrouwers kondigde de Stone Brewing Company een paar maanden geleden aan in Berlijn een eigen brouwerij te openen. Het Duitse bier is volgens hen saai en eenzijdig. Stone kan dat beter, zo lieten ze op typisch Amerikaanse wijze blijken door kratten vol met Duits bier theatraal kapot te slaan.

Volgens Lemke was de waarschuwing al eerder aangekomen. “Duitsland is jarenlang blind geweest voor de nieuwe trend naar ‘Small is Beautiful’. In Scandinavië en Groot-Brittannië hadden ze deze trend al veel eerder waargenomen. Maar gelukkig is Duitsland nu aan een inhaalslag begonnen.”

Brouwer Oliver Lemke, Foto: Maurits Kuypers

Brouwer Oliver Lemke, Foto: Maurits Kuypers

Welkome aanvulling

Holger Eichele, directeur van de Duitse brouwerijbond, is daar ook van overtuigd. Hij ziet een grote toekomst voor de Duitse kleine en superkleine brouwerijen. Het is volgens hem een van de manieren om de dalende bierconsumptie op de eigen markt te stoppen. Die was in 1991 namelijk nog 140 liter per jaar en in 2013 nog maar 107 liter.

De grotere Duitse brouwerijen proberen de daling te compenseren met meer export, verkoop van alcoholvrij bier en nieuwe biermixdranken, drankjes die in Duitsland inmiddels goed zijn voor 11 liter per persoon per jaar. Eichele: “Maar uiteindelijk zit daar ook een limiet aan. De microbrouwers zijn een welkome aanvulling.”

Bierbrouwer in Berlijn Spandau, Foto: Maurits Kuypers

Bierbrouwer in Berlijn Spandau, Foto: Maurits Kuypers

Heineken is kansloos

Een ding is zeker: voor ‘de grote drie’ in de wereld Inbev, SABMiller en Heineken zal de Duitse markt er niet makkelijker op worden. Het enige wat ze kunnen doen is proberen een graantje mee te pikken door belangen te nemen in kleine private brouwerijen. Zo heeft Heineken bijvoorbeeld een minderheidsbelang in de kloosterbrouwer uit München Paulaner. Met het huismerk Heineken scoren, is een kansloze exercitie. Niemand drinkt Heineken in Duitsland.

Een paar feiten over craft beer

Wat is craft beer eigenlijk?

Craft bier staat voor ambachtelijk gebrouwen bier dat qua smaak afwijkt van het gewone standaardpils. De productie is kleinschalig, de brouwerij is onafhankelijk, er wordt gebruikgemaakt van bijzondere gist- en hopsoorten, het alcoholpercentage ligt vaak wat hoger en de prijs gaat meer richting een goed glas wijn.

Hoe zit het met Nederland?

De microbrouwerijen zijn ook in Nederland aan een opmars bezig. Zomaar wat voorbeelden zijn: De Molen, ’t IJ, Emelisse, De Fontein, SNAB en Het Uiltje.

Waarom is de trend in de VS ontstaan?

Dat heeft te maken met de drooglegging in de jaren twintig van de vorige eeuw. Voor die tijd waren de VS een zeer gevarieerd bierland met invloeden uit heel Europa. De ban op alcohol haalde daar echter een streep door. Toen deze in 1933 werd opgeheven was er nog slechts een handvol brouwerijen over. En degene die het hadden overleefd brouwden liever biertjes met weinig alcohol omdat dit politiek beter lag.

Dat bleef zo tot president Jimmy Carter in 1978 het verbod op thuisbrouwerijen ophief. Plots kwam er weer aandacht voor oude recepten die op zolder lagen. Het gevolg was een golf aan nieuwe brouwerijen die inmiddels 8% van de markt in handen hebben, enorm veel als je het vergelijkt met Europa.

Welke microbrouwerijen zijn er in Berlijn en daarbuiten?

Dat zijn er vele. De grootste is de brouwerij van Oliver Lemke. Met 3000 hectoliter per jaar is hij nog altijd klein in vergelijking tot de grootste brouwerij van de stad: de Kindl-Schultheiss brouwerij (onderdeel van de Radeberger Groep), maar eind dit jaar wil hij de sprong wagen naar een grotere productie en distributie via de speciaalhandel. ‘We hebben capaciteit voor 20.000 hectoliter aan flessenbier, dus we kunnen even vooruit’, vertelt hij.

Andere succesvolle microbrouwers in Berlijn zijn SchalanderSchöppebräuHops and BarleyHeidenpetersBeer4Wedding (zelfde eigenaar als de Bierfabrik), VagabundHausbrauerei Eschenbräu, Brauhaus Südstern en Brauhaus Spandau.

Buiten de hoofdstad slaan ook steeds meer micro-brouwerijen hun vleugels uit. Voorbeelden zijnKehrwieder uit Hamburg en Ale-Project uit Erding. Daarnaast zijn er natuurlijk tal van traditionele brouwerijen die altijd klein zijn gebleven. Bekend voorbeelden zijn ‘Augustiner’, de oudste kloosterbrouwerij van München en Erdinger Weisbräu uit Erding. Heineken heeft een minderheidsbelang in Paulaner genomen, een bekend merk uit München.

Marzahner Börsenbrau, Foto: Maurits Kuypers

Marzahner Börsenbrau, Foto: Maurits Kuypers

Hoe zit het met de kwaliteit. Wordt je er niet ziek van?

In ieder geval niet meer dan van ‘gewoon bier’. In Europa wordt elk jaar gestreden om de ‘European Beer Star Awards’, een prijzenfestival voor de beste bieren in verschillende categorieën. Vorig jaar won bijvoorbeeld Jopenkerk uit Haarlem de zilveren medaille voor ‘Belgium Style Witbier’ en SNAB uit Purmerend won zilver in de categorie ‘Specialty Honey Beer’.

De winnaars kwamen uit de hele wereld van Japan tot de VS, Duitsland en België. Grote afwezigen waren zoals altijd de grote merken, want die hebben bij de vakjury namelijk geen schijn van kans. Dit jaar vindt de prijsuitreiking plaats op 12 november.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s