Voor Polen is koper goud waard

Voor Polen was de mijnbouwsector goud waard gedurende de crisis. De enorme vraag naar koper vanuit China zorgde voor banen, belastinginkomsten en buitenlandse deviezen. Maar wat als de Chinese economie hapert?

Als de lift omlaag suist, waait om ons heen een oorverdovende wind. ‘De airconditioning’, roept een van de mijnwerkers boven het lawaai uit. ‘Die pompt elke minuut 6000 kubieke meter lucht de mijn in. Anders zouden we daar beneden allemaal stikken.’

Dit artikel is eerder in het FD van 6 juni verschenen

Dit artikel is eerder in het FD van 6 juni verschenen, Copyright FD Mediagroep

Op 1000 meter onder de grond is de lucht inderdaad nog aangenaam fris en niet al te warm. Met een terreinwagen gaat het vanaf hier steeds dieper en dieper de Rudna Glowna in, de belangrijkste kopermijn van het Poolse exploitatiebedrijf KGHM. Kilometers rijden we door aardedonkere gangen, slechts verlicht door onze mijnwerkerslampen en de koplampen van de auto.

Een van de mijntunnels

Een van de mijntunnels

KGHM staat voor Kombinat Górniczo-Hutniczy Miedzi, een koperbedrijf dat ruim vijftig jaar geleden werd opgericht. Na de val van het communisme in 1989, zo vertelt geoloog Jaroslaw Suchan die de rondleiding verzorgt, ging het hier in West-Silezië bergafwaarts met de belangrijke kolenindustrie. Die overleefde alleen in het oosten van deze Poolse regio. Duizenden mensen verloren hun baan.

100.000 banen

KGHM bleef gelukkig overeind. Volgens hoofd Investor Relations Stephen Marks zijn vandaag de dag direct en indirect minstens 100.000 mensen voor hun werk afhankelijk van KGHM. Vooral China is verzot op de ruim 400.000 ton koper die jaarlijks uit de Poolse bodem komt.

En het is niet alleen de lokale bevolking die profiteert. Ook het nationale belang is enorm. Met een jaaromzet van bijna € 6 mrd behoort KGHM tot de grootste en meest succesvolle Poolse exportbedrijven. Voor de staat, die een belang van 31% heeft, betaalt zich dat uit in jaarlijks honderden miljoenen aan dividenden, royalty’s en belastingafdrachten.

China laatste tien jaar de drijvende kracht

Een sleutelmoment voor het concern was de beursgang in 1997. Die zette een grote ­moderniseringsslag in, precies op tijd om te profiteren van de razendsnelle opkomst van China als wereldwijd de belangrijkste koperafnemer.

Het was dankzij die Chinese vraag dat KGHM de Europese crisisjaren vanaf 2008 zonder problemen doorkwam. Zo goed, dat er in 2012 genoeg financiële middelen voorhanden waren om een volgende stap te wagen: de overname van het Canadese Quadra FNX voor $ 3 mrd. Het was de grootste Poolse overname ooit en veranderde KGHM in een wereldspeler die zich kon meten met grote namen als BHP Billiton en Rio Tinto. KGHM kwam ermee in de top 10 van kopermijnexploitanten, en bij de zilverontginning werd het zelfs de nummer een.

Het nut van een stabiele aandeelhouder

Er kwamen ook zorgen bij. KGHM is sindsdien nog gevoeliger voor schokken op de wereldmarkt. Het grootste risico schuilt volgens Marks in een ‘harde landing’ van de Chinese economie, wat catastrofale gevolgen zou kunnen hebben voor de koperprijs en daarmee KGHM. Marks: ‘Wij hebben goede hoop dat het niet zover komt, maar helemaal uitsluiten kun je het niet.’

Gelukkig kan KGHM volgens Marks in tijden van nood leunen op een stabiele aandeelhouder (de Poolse staat). Lange crises op de markt voor koper zijn volgens hem uitgesloten. ‘Daarvoor zijn de koperreserves in de wereld te klein en is de vraag te groot.’

Een vrachtwagen met $3000 aan koper

Voor Michal Wroblenski zegt dat soort cijfers weinig. Waar het de voorman beneden in de mijn om gaat is dat er zo veilig en efficiënt mogelijk wordt gewerkt. De terreinwagen passeert veiligheidssluizen en ondergrondse werkplaatsen, tot we plots stoppen. In de lucht hangt inmiddels een geur van rotte eieren en het is tropisch warm geworden.

Wroblenski signaleert dat het tijd wordt onze maskers op te zetten. ‘Het gehalte waterstofsulfide in de lucht begint gevaarlijke vormen aan te nemen’, legt Suchan uit. ‘Het is een van de grootste gevaren hier in de mijn, samen met instortende muren.’

Gasmaskers op!

Gasmaskers op!

Grote mijnbouwongelukken zoals onlangs in Turkije hebben ze hier gelukkig al lang niet meer gehad, vertelt Wroblenski, maar ‘kleinere ongelukken natuurlijk wel’. Toch is hij vol lof over KGHM die de veiligheid van het personeel boven alles stelt. ‘Het is hier niet veel gevaarlijker dan in een fabriek.’

We rijden inmiddels alweer een tijdje, telkens hard toeterend bij kruispunten om ongelukken te voorkomen, tot voor ons een enorme vrachtwagen opdoemt met een lading gesteente. ’Elke vrachtwagen bevat ongeveer 20 ton gesteente met een kopergehalte van ruim 2% en een marktwaarde van $3000’, legt Suchan uit. ‘En daarvan komen er hier dagelijks 90 voorbij.’

De vrachtwagen stort de brokken gesteente op een groot rooster waar een dril de massa fijn stampt. Een paar meter lager verdwijnen de nu kleinere brokken via een loopband in een donker gat. ‘Over twee kilometer vindt dan de volgende bewerking plaats’, zegt Suchan. In totaal passeert de steenmassa op die manier vijftien stations tot ze uiteindelijk kilometers verderop in de vorm van gruis boven de grond komt om vandaar verder te worden getransporteerd naar een van de KGHM-smelterijen.

De wagen waarmee explosieven worden  aangebracht

De wagen waarmee explosieven worden
aangebracht

De hitte in de mijn heeft inmiddels een niveau bereikt dat met de normale bedrijfskleding amper is uit te houden. Geregeld passeren we dan ook mijnwerkers die rondlopen in alleen een korte broek, laarzen, lamp en hun redding set.

De een is bezig met onderhoud van machines, de ander brengt versteviging aan in het dak van de mijngangen. Twee keer per dag wordt de mijn ook een stukje groter gemaakt door een stuk gesteente weg te blazen. Na 35 jaar heeft dat geleid tot een mijn die zich over 100 km2 uitstrekt.

En het eind komt voorlopig nog niet in zicht. Volgens Marks zijn de kopervoorraden de eerstkomende 30 tot 40 jaar nog niet uitgeput. Wat er daarna gebeurt, is onzeker. ‘Tegen die tijd zijn niet alleen onze reserves uitgeput, maar die van de hele wereld.’

Blij dat ik weer boven ben!

Blij dat ik weer boven ben!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s