Medische reuzen buitelen in de ziekenhuizen over elkaar heen

Biograph mMR

Philips, Siemens en General Electric strijden om het leiderschap in de markt van medische apparaten. Ziekenhuizen vinden het prachtig; door de concurrentiestrijd worden steeds scherpere beelden mogelijk van het menselijk lichaam.

‘De concurrentie maakt natuurlijk ook goede medische apparatuur, maar wij hoeven ons echt niet te verstoppen’, zegt Matthias Krämer met een brede lach op het gezicht. De pr-man van Siemens Healthcare, die een rondleiding geeft door een onderzoekscentrum in het Beierse Erlangen, straalt zelfvertrouwen uit. ‘Technologisch zijn wij top’, zegt hij meermaals en aan voorbeelden heeft hij geen gebrek.

Dit artikel verscheen eerder in Het Financieele Dagblad van 2 januari 2014

‘Computertomografie’

Als eerste laat Krämer een ‘dual-source CT-scanner’ zien, een op het eerste gezicht weinig spectaculair apparaat. Het is zoals iedereen het waarschijnlijk kent uit het ziekenhuis, een grote ronde ring met een rijdend bed ervoor. Doel is met behulp van röntgenstralen te zoeken naar mogelijke tumoren of andere afwijkingen, aan bijvoorbeeld hart of hersenen.

Philips is ook een grote speler op het gebied van deze ‘computertomografie’. Hetzelfde geldt voor de derde grote concurrent, General Electric. Samen beheersen zij de wereldmarkt. Als je alle zogenoemde beeldvormende medische scanners bij elkaar optelt, hebben de drie een wereldwijd marktaandeel van ruim 80% en in Nederland zelfs bijna 90%. En de verschillen zijn klein.

‘Vaak zie je dat als de een met een technologische innovatie komt, de concurrentie al snel volgt met iets vergelijkbaars’, zegt Gabriël Krestin, hoofd van de afdeling radiologie van het Medisch Centrum Erasmus. Bij de CT-scanners heeft Siemens bij Krestin een streepje voor vanwege de ‘dual source’-techniek, waarbij niet een maar twee stralingsbronnen razendsnel om een patiënt heen draaien.

Vlaggenschip

Bij het laatste model van Siemens, de ‘Somatom Force’, is de rotatiesnelheid vier keer per seconde waardoor nog betere beelden mogelijk zijn. Een ander voordeel is dat de schadelijke straling van de machine tot een minimum wordt beperkt.

‘Dit kan weleens ons nieuwe vlaggenschip worden’, zegt Krämer. Maar dat kan wel nog even duren. Het apparaat is kostbaar, en moet zijn waarde nog bewijzen in de praktijk. Op dit moment is er pas een in werking, in het Erasmus MC, dat tot een select groepje behoort van vijf academische ziekenhuizen die er een krijgen, in het begin vooral voor onderzoeksdoeleinden.

Volgens Krestin heeft het Erasmus MC alleen maar CT-scanners van Siemens, waarmee overigens niet gezegd is dat die beter zijn dan die van Philips of GE. Krestin: ‘Over kwaliteit valt te twisten. Elk ziekenhuis heeft zo zijn eigen voorkeuren. Wij hechten veel waarde aan het feit dat Siemens met twee röntgenstralen werkt, een techniek die anderen nog niet in huis hebben. Het is bovendien voor ons personeel makkelijker met één soort bediening te werken. Maar bij andere apparatuur valt de keus weer anders uit. Zo heeft Philips de voorkeur gekregen bij de echo- en doorlichtingsapparatuur, terwijl de tien zogenoemde MRI-scanners van GE komen.’

PET-CT-scanner

Een spannende nieuwe trend is volgens hem machines die meerdere activiteiten tegelijkertijd uitvoeren. GE was in 2001 de eerste die met een CT-scanner kwam die tegelijkertijd een PET-scan kon uitvoeren. Bij deze laatste techniek wordt een radioactieve vloeistof ingespoten die richting cellen gaat met een hoog energieverbruik. Dat kan immers duiden op een tumor.

GE was weliswaar de eerste met een dergelijke PET-CT-scanner, maar Philips en Siemens volgden al snel met hun eigen versies.

Waar Siemens nu vooral trots op is, is de PET-MRI-scanner. Dit apparaat combineert de PET-scan met ‘magnetic resonance imaging’, een techniek die als voordeel heeft dat er geen straling bij vrijkomt. In feite is het een grote magneet, die continu trekt aan de watermoleculen in het lichaam. Als de magneet kort wordt uitgeschakeld, draaien de watermoleculen zich naar hun normale positie, het moment voor de machine om een foto te maken.

Volgens Krämer heeft Siemens momenteel de sterkste MRI-scanner ter wereld met een kracht van 9,4 tesla, vergelijkbaar met 188.000 keer de aantrekkingskracht van de aarde. Er zijn er slechts vier van in de wereld, een daarvan staat bij Brains Unlimited, een onderzoekscentrum op de Maastricht Health Campus.

‘Veelbelovend’

Willem Mattens van Brains Unlimited noemt de eerste resultaten ‘veelbelovend’. ‘We zitten met deze machine op de grens van het zien van grote moleculen, waardoor we nieuwe stappen kunnen zetten bij het hersenonderzoek. We zien bovendien een grote interesse van de farmaceutische industrie, die met deze apparatuur waarschijnlijk sneller kan zien of een medicijn werkt.’

Mattens verwacht niet dat de scanner een kaskraker wordt. Daarvoor is het apparaat voor gewone ziekenhuizen veel te duur en het praktische nut te beperkt. ‘Gewone ziekenhuizen hebben genoeg aan MRI-scanners met een kracht van 1,5 tot 3 tesla.’

Philips heeft volgens Mattens mede daarom besloten de productie van zeer krachtige MRI-scanners (7 tesla) tijdelijk te staken. ‘Als onderzoeker vind ik dat natuurlijk jammer. Tegelijkertijd moet je zeggen dat het van Siemens bijzonder is dat ze daar geld in steken.’ Volgens Krämer is het een teken van het onderzoekersgen bij Siemens, dat in Erlangen ooit zijn basis vond in Wilhelm Conrad Röntgen en nu voortleeft in wetenschappelijke instituten: het Fraunhofer-Gesellschaft en het Max Planck Instituut.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s